مسواک بزنيد حتي اگر دندان نداريد
دکتر سيدمحمدرضا مرتضوي، دندانپزشک و جراح در يادداشتي در «اعتماد» نوشت:
تاثير بيماريهاي دهاني روي دستگاههاي مختلف بدن کاملاً آشکار شده است. بنابراين عدم رعايت بهداشت دهان و دندان نه تنها سبب بروز بيماريهاي مربوط به حفره دهان ميشود، بلکه ميتواند دستگاههاي حياتي بدن را تهديد کند و حتي سبب مرگ بيمار شود. مهمترين کار دندانها، جويدن است. اگر بتوانيد غذا را به خوبي بجويد، از خوردن غذا بيشتر لذت خواهيد برد. اگر غذا خوب جويده شود، هضم آن راحت تر انجام ميشود و مشکلات گوارشي کمتري خواهيد داشت. بوي بد دهان، علاوه بر اينکه موجب دوري اطرافيان ميشود، براي خودتان نيز آزاردهنده است. براي داشتن دندانهاي سالم، مراقبت از داندانها بايد از ابتداي زندگي آغاز شود. هر يک از شما بر حسب اينکه چقدر بهداشت دهان و دندانهايتان را رعايت کرده باشيد، ممکن است تعدادي دندان سالم، پرکرده، روکش شده يا دندان مصنوعي داشته باشيد. در هر سني با داشتن دندان طبيعي يا مصنوعي و حتي بدون دندان، بايد بهداشت دهان را رعايت کنيد.
شيوههاي مراقبت از دندانهاي طبيعي
چنانچه پس از مصرف مواد غذايي سطح دندانها تميز نشود، ميکروبهاي داخل دهان به همراه خردههاي مواد غذايي و مواد قندي، لايهاي بي رنگ و غيرقابل رويت را روي دندانها تشکيل ميدهند که «پلاک ميکروبي» ناميده ميشود. «پلاک ميکروبي» باعث پوسيدگي لثهها ميشود. براي مراقبت از دندانهاي طبيعي انجام کارهاي زير ضروري است.
- مسواک زدن؛ هدف اصلي از مسواک زدن، پاک کردن پلاک ميکروبي از روي دندان ها، لثه و زبان است. بهتر است مسواک زدن را در فرصت کافي و توام با آرامش انجام دهيد چون کيفيت مسواک زدن مهم تر از دفعات آن است. بهترين حالت اين است که بعد از هر بار مصرف مواد غذايي يا مواد قندي دندان هايتان را مسواک کنيد در غيراين صورت در دو زمان (شب قبل از خواب و صبح بعد از صبحانه) بايد حتماً مسواک زدن صورت گيرد. روزي دو بار مسواک زدن صحيح باعث برطرف شدن پلاکهاي ميکروبي شده و از پوسيدگي دندانها جلوگيري ميکند.
- خميردندان؛ خميردندان بايد حاوي فلورايد باشد و حتي الامکان خوشبو و خوش طعم باشد. همچنين از خاصيت پاک کنندگي بالايي برخوردار باشد. در صورت نبود خميردندان با آب خالي هم ميتوانيد مسواک بزنيد. استفاده از نمک، جوش شيرين يا ساير پودرها براي مسواک زدن مناسب نيست، ولي استفاده از آب نمک رقيق اشکالي ندارد.
- نخ دندان؛ نخ دندان سطح بين دنداني را تميز کرده و مواد غذايي ما بين دندانها را خارج ميکند.
دندانهاي مصنوعي و انواع آن
دندانهاي مصنوعي به دو صورت پروتز متحرک کامل و پروتز ثابت استفاده ميشوند که در ادامه به تفاوتهاي آنها با يکديگر و شيوههاي مراقبت از آنها ميپردازيم.
- پروتز متحرک کامل؛ براي جايگزيني کليه دندانهاي از دست رفته يک فرد تهيه و استفاده ميشود که توسط خود فرد در داخل دهان گذاشته شده و برداشته ميشود.
- پروتز ثابت؛ براي جايگزيني تعدادي از دندانهاي از دست رفته، از اين نوع دندان مصنوعي استفاده ميشود که توسط خود فرد گذاشته و برداشته نميشود.
نکته؛ کارايي دندان مصنوعي به اين مفهوم است که شما در استفاده از گروههاي مختلف غذايي به خصوص ميوه، سبزيجات، گوشت و حبوبات محدوديتي نداشته باشيد، حتي اگر از روشهايي مانند خرد کردن (قطعه قطعه کردن يا لقمه کوچک برداشتن) استفاده کنيد. عدم کارايي دندان مصنوعي نيز به اين مفهوم است که شما در مصرف مواد غذايي به دليل مشکل جويدن محدوديت داشته باشيد به طوري که مجبور باشيد از روشهايي مانند رنده کردن، له کردن و کوبيدن استفاده کنيد.
شيوههاي مراقبت از دندانهاي مصنوعي
دندانهاي مصنوعي نيز مانند دندانهاي طبيعي، نيازمند مسواک زدن و مراقبت هستند. اگر دندان مصنوعي تميز نشود، ممکن است باعث ايجاد عفونتهاي مختلف مانند «برفک دهان» شود. براي شستن آن دسته از دندانهاي مصنوعي که ميتوان آنها را از دهان خارج کرد به نکات زير توجه کنيد.
- هنگام تميز کردن دندان مصنوعي، ظرف آب پلاستيکي را تا نيمه پر کنيد و زير دست خود قرار دهيد تا اگر دندان مصنوعي از دست تان افتاد، صدمه نبيند. براي جلوگيري از افتادن بهتر است دندان مصنوعي را بين انگشت شست و اشاره خود محکم بگيريد و مسواک بزنيد.
- دندانهاي مصنوعي را حداقل يک بار در روز از دهان خارج کرده و با مسواک نرم بشوييد.
- به خاطر داشته باشيد که خميردندان براي شستن دندانهاي مصنوعي مناسب نيست. براي شستن دندانهاي مصنوعي از مايع ظرفشويي استفاده کنيد. پس از آن دندان مصنوعي را به خوبي با آب بشوييد.
- بعد از خارج کردن دندان مصنوعي از دهان، لثهها و زبان خود را با يک مسواک نرم بشوييد. سپس لثهها را با انگشت ماساژ دهيد.
- توجه داشته باشيد شبها دندانهاي مصنوعي را از دهان خارج کرده و در يک ظرف آب يا آب نمک تميز قرار دهيد تا مخاط دهان که تحت فشار بوده استراحت کند. اگر دندانهاي مصنوعي در هوا خشک شوند يا در آب خيلي داغ قرار داده شوند، خراب خواهند شد.
- در مواردي که دندان مصنوعي ناکامل داريد (فقط بخشي از دندان هايتاي مصنوعي است) بهتر است دو تا مسواک داشته باشيد، يکي براي تميز کردن دندان مصنوعي و ديگري براي تميز کردن دندانهاي طبيعي که در داخل دهان قرار دارند.
- اگر دچار تورم، درد و تحريک بافتهاي دهان شديد، با دست دندان را خارج کرده و حتماً به دندانپزشک مراجعه کنيد.
- حداقل هر شش تا 12 ماه يک بار به دندانپزشک مراجعه کنيد، حتي اگر مشکلي نداريد.
در موارد زير حتماً به دندانپزشک مراجعه کنيد؛
- اگر دندان مصنوعي شل شده است.
- اگر دندان مصنوعي به لثه فشار ميآورد.
- اگر در هر قسمت از دهان زخم به وجود آمده است.
- اگر قسمتي از دندان مصنوعي شکسته است.
- اگر نميتوانيد با دندان مصنوعي به راحتي غذا بخوريد. (عدم کارايي دندان مصنوعي)
- اگر بعد از خارج کردن دندان مصنوعي از دهان احساس ميکنيد لثهها برجسته شده است.
بي دنداني
اگر اصلاً دندان نداريد و کليه دندانهاي هر دو فک را از دست داده ايد، باز هم براي جلوگيري از عفونت لثه بهداشت دهان را رعايت کنيد. با يک مسواک نرم و کمي خميردندان لثهها و سطح روي زبان را بشوييد. پس از آن لثهها را با انگشت ماساژ دهيد. هر چه سريع تر براي گذاشتن دندان مصنوعي اقدام کنيد.
تاثير بيماريهاي دهاني روي دستگاههاي مختلف بدن کاملاً آشکار شده است. بنابراين عدم رعايت بهداشت دهان و دندان نه تنها سبب بروز بيماريهاي مربوط به حفره دهان ميشود، بلکه ميتواند دستگاههاي حياتي بدن را تهديد کند و حتي سبب مرگ بيمار شود. مهمترين کار دندانها، جويدن است. اگر بتوانيد غذا را به خوبي بجويد، از خوردن غذا بيشتر لذت خواهيد برد. اگر غذا خوب جويده شود، هضم آن راحت تر انجام ميشود و مشکلات گوارشي کمتري خواهيد داشت. بوي بد دهان، علاوه بر اينکه موجب دوري اطرافيان ميشود، براي خودتان نيز آزاردهنده است. براي داشتن دندانهاي سالم، مراقبت از داندانها بايد از ابتداي زندگي آغاز شود. هر يک از شما بر حسب اينکه چقدر بهداشت دهان و دندانهايتان را رعايت کرده باشيد، ممکن است تعدادي دندان سالم، پرکرده، روکش شده يا دندان مصنوعي داشته باشيد. در هر سني با داشتن دندان طبيعي يا مصنوعي و حتي بدون دندان، بايد بهداشت دهان را رعايت کنيد.
چنانچه پس از مصرف مواد غذايي سطح دندانها تميز نشود، ميکروبهاي داخل دهان به همراه خردههاي مواد غذايي و مواد قندي، لايهاي بي رنگ و غيرقابل رويت را روي دندانها تشکيل ميدهند که «پلاک ميکروبي» ناميده ميشود. «پلاک ميکروبي» باعث پوسيدگي لثهها ميشود. براي مراقبت از دندانهاي طبيعي انجام کارهاي زير ضروري است.
- مسواک زدن؛ هدف اصلي از مسواک زدن، پاک کردن پلاک ميکروبي از روي دندان ها، لثه و زبان است. بهتر است مسواک زدن را در فرصت کافي و توام با آرامش انجام دهيد چون کيفيت مسواک زدن مهم تر از دفعات آن است. بهترين حالت اين است که بعد از هر بار مصرف مواد غذايي يا مواد قندي دندان هايتان را مسواک کنيد در غيراين صورت در دو زمان (شب قبل از خواب و صبح بعد از صبحانه) بايد حتماً مسواک زدن صورت گيرد. روزي دو بار مسواک زدن صحيح باعث برطرف شدن پلاکهاي ميکروبي شده و از پوسيدگي دندانها جلوگيري ميکند.
- خميردندان؛ خميردندان بايد حاوي فلورايد باشد و حتي الامکان خوشبو و خوش طعم باشد. همچنين از خاصيت پاک کنندگي بالايي برخوردار باشد. در صورت نبود خميردندان با آب خالي هم ميتوانيد مسواک بزنيد. استفاده از نمک، جوش شيرين يا ساير پودرها براي مسواک زدن مناسب نيست، ولي استفاده از آب نمک رقيق اشکالي ندارد.
- نخ دندان؛ نخ دندان سطح بين دنداني را تميز کرده و مواد غذايي ما بين دندانها را خارج ميکند.
دندانهاي مصنوعي و انواع آن
دندانهاي مصنوعي به دو صورت پروتز متحرک کامل و پروتز ثابت استفاده ميشوند که در ادامه به تفاوتهاي آنها با يکديگر و شيوههاي مراقبت از آنها ميپردازيم.
- پروتز متحرک کامل؛ براي جايگزيني کليه دندانهاي از دست رفته يک فرد تهيه و استفاده ميشود که توسط خود فرد در داخل دهان گذاشته شده و برداشته ميشود.
- پروتز ثابت؛ براي جايگزيني تعدادي از دندانهاي از دست رفته، از اين نوع دندان مصنوعي استفاده ميشود که توسط خود فرد گذاشته و برداشته نميشود.
نکته؛ کارايي دندان مصنوعي به اين مفهوم است که شما در استفاده از گروههاي مختلف غذايي به خصوص ميوه، سبزيجات، گوشت و حبوبات محدوديتي نداشته باشيد، حتي اگر از روشهايي مانند خرد کردن (قطعه قطعه کردن يا لقمه کوچک برداشتن) استفاده کنيد. عدم کارايي دندان مصنوعي نيز به اين مفهوم است که شما در مصرف مواد غذايي به دليل مشکل جويدن محدوديت داشته باشيد به طوري که مجبور باشيد از روشهايي مانند رنده کردن، له کردن و کوبيدن استفاده کنيد.
شيوههاي مراقبت از دندانهاي مصنوعي
دندانهاي مصنوعي نيز مانند دندانهاي طبيعي، نيازمند مسواک زدن و مراقبت هستند. اگر دندان مصنوعي تميز نشود، ممکن است باعث ايجاد عفونتهاي مختلف مانند «برفک دهان» شود. براي شستن آن دسته از دندانهاي مصنوعي که ميتوان آنها را از دهان خارج کرد به نکات زير توجه کنيد.
- هنگام تميز کردن دندان مصنوعي، ظرف آب پلاستيکي را تا نيمه پر کنيد و زير دست خود قرار دهيد تا اگر دندان مصنوعي از دست تان افتاد، صدمه نبيند. براي جلوگيري از افتادن بهتر است دندان مصنوعي را بين انگشت شست و اشاره خود محکم بگيريد و مسواک بزنيد.
- دندانهاي مصنوعي را حداقل يک بار در روز از دهان خارج کرده و با مسواک نرم بشوييد.
- به خاطر داشته باشيد که خميردندان براي شستن دندانهاي مصنوعي مناسب نيست. براي شستن دندانهاي مصنوعي از مايع ظرفشويي استفاده کنيد. پس از آن دندان مصنوعي را به خوبي با آب بشوييد.
- بعد از خارج کردن دندان مصنوعي از دهان، لثهها و زبان خود را با يک مسواک نرم بشوييد. سپس لثهها را با انگشت ماساژ دهيد.
- توجه داشته باشيد شبها دندانهاي مصنوعي را از دهان خارج کرده و در يک ظرف آب يا آب نمک تميز قرار دهيد تا مخاط دهان که تحت فشار بوده استراحت کند. اگر دندانهاي مصنوعي در هوا خشک شوند يا در آب خيلي داغ قرار داده شوند، خراب خواهند شد.
- در مواردي که دندان مصنوعي ناکامل داريد (فقط بخشي از دندان هايتاي مصنوعي است) بهتر است دو تا مسواک داشته باشيد، يکي براي تميز کردن دندان مصنوعي و ديگري براي تميز کردن دندانهاي طبيعي که در داخل دهان قرار دارند.
- اگر دچار تورم، درد و تحريک بافتهاي دهان شديد، با دست دندان را خارج کرده و حتماً به دندانپزشک مراجعه کنيد.
- حداقل هر شش تا 12 ماه يک بار به دندانپزشک مراجعه کنيد، حتي اگر مشکلي نداريد.
در موارد زير حتماً به دندانپزشک مراجعه کنيد؛
- اگر دندان مصنوعي شل شده است.
- اگر دندان مصنوعي به لثه فشار ميآورد.
- اگر در هر قسمت از دهان زخم به وجود آمده است.
- اگر قسمتي از دندان مصنوعي شکسته است.
- اگر نميتوانيد با دندان مصنوعي به راحتي غذا بخوريد. (عدم کارايي دندان مصنوعي)
- اگر بعد از خارج کردن دندان مصنوعي از دهان احساس ميکنيد لثهها برجسته شده است.
بي دنداني
اگر اصلاً دندان نداريد و کليه دندانهاي هر دو فک را از دست داده ايد، باز هم براي جلوگيري از عفونت لثه بهداشت دهان را رعايت کنيد. با يک مسواک نرم و کمي خميردندان لثهها و سطح روي زبان را بشوييد. پس از آن لثهها را با انگشت ماساژ دهيد. هر چه سريع تر براي گذاشتن دندان مصنوعي اقدام کنيد.
+ نوشته شده در پنجشنبه ۸ بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۱:۲۱ ب.ظ توسط ابوالقاسم عابدی استاد
|
